Edebiyat

Yeraltından Notlar Kitap Özeti

Yeraltından Notlar – Dostoyevski

Dünya klasikleri sayılabilecek bir sürü kitap sayabilirsiniz, evet. Ancak 160 sayfalık bir kitap, hem psikoloji değerlendirmeleriyle, hem monologları ile hem de diyalogları ile sizi bitirebilir, bambaşka bir dünyanın için çekebilir. Yeraltından Notlar kitap özeti yazmak, o kadar da kolay olmayan bir iş ki, üzerine defalarca yazılsa hatta analizi yapılırken, binlerce sayfa kullanılsa, Dostoyevski‘nin aktarımını net açıklayabildiğini iddia edebileceklerini düşünmüyorum. Böyle bir kitap olduğu ve okuyabildiğimiz için şanslı olmalıyız. Öylebir kitap düşünün ki, ilk cümlesi şöyle olsun:

“Hasta bir adamım ben…”

Başlangıç için seçilen sert ve her daim akılda kalıcı olabilecek bir cümle. Devamında neler olabileceğini siz düşünün artık.

Dostoyevski, karakter analizleri ile ün yapmış ve gerçekten de karakter analizlerinde bir psikolog misali sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Yeraltından Notlar kitabının baş kahramanının monologları, ikinci kısımda gerçekleşen olaylar ve bu olaylar karşısında kahramanımızın bakış açısının işlenişi, bu analizlerin işe yaradığını, başarılı olduğunu ve bir klasik olmayı hak edecek derecede ileri seviyede başarılı olduğunu göstermektedir.

Monologlar sırasında kendinden kimi zaman nefret eden, kimi zaman ise diğer insanlardan daha üstün gören ve bu yüzden yalnız kaldığını iddia eden kahramanımız, küçücük bir yer verme olayını bile kafasında büyütmesi ile, sağlıklı olmayan düşünme yapısını aslında göstermiş oluyor. Dolayısıyla, kitabın ilk cümlesinin doğruluğunu bu olay ile öğrenmiş oluyorsunuz.

İnsanlara karşı sürekli eleştirileri ve yargıları ile kendi içinde fırtına yaşayan kahramanımız, kendisine de güvenmez ve buna sebep olarak bilinçli olmasını öne sürer. Diğer insanlardan daha bilinçli ve zeki olduğunu öne sürerken kendine güvenmiyor olması ise yaşadığı çelişkilerden herhangi biridir.

Sosyal hayatı yok saymış, kendi yeraltı dünyasında yaşamaya ve burada notlar yazmaya başlamıştır kahramanımız. Kendisini anlamamış veya anlamaya çalışmamış arkadaşlarından nefret etmiş ve kendini soyutlamıştır. Arkadaşlarından farklıdır. Arkadaşları; paraya, lükse, şöhrete düşkünken kendisi; edebiyata, bilime düşkündür. Nefreti için bunlar da yeterli sebeplerdir.

(Yeraltı isimli film, Yeraltından Notlar‘dan esinlenerek çekilmiştir.)

Kitap özetine devam etmek istersek: Kitabın ikinci kısmında, isimsiz kahramanımızın insanlara ihtiyaç duyduğu bir vakitte, eski arkadaşlarıyla karşılaşır ve aralarına dahil olur. Onlar tarafından hor görülür ve aşağılanır, öfkeye kapılıp alkol tüketerek işlerin rayından sapmasına sebep olur. Arkadaşları gider ve o da peşlerinden intikam almaya gidecektir, ancak gittiği yerde tanıştığı kızı evine davet etmesi ile her şey daha da sarpa sarar.

Her gün içinden kızın gelmemesi için dua ederken bir yandan da aşık olduğunu kabullenememektedir. Evdeki yardımcısı ile tartıştığı sırada kız gelir ve tüm öfkesini kıza yansıtır. Kalbini ve gururunu kırar. Başkasına sinirlenen isimsiz kahramanımız sinirini başkasından çıkarılmaması gerektiğini geç öğrenir.

Kahramanımızın isimsiz olmasının bence en büyük sebebi, her birimizin içinde yatan duyguların aslında böyle olduğunu ortaya dökmek isteyen Dostoyevski, okuyan kişinin yazıyı, kendisiymiş gibi okumasını, kendisini görmesini isteyerek yapmış olabilir. Kahramanımızın her birimizden kimi özellikler taşıdığı ortadadır .Eseri okurken insanın istem dışı olayları kendi çerçevesinde canlandırmasını sağlamıştır.

Yazar hakkında

Mehmet Ömer MEŞEGÜL

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: